Mỡ máu bao gồm nhiều thành
phần nhưng có 2 thành phần chủ yếu là cholesterol và triglycerit. Rối loạn mỡ
máu là sự thay đổi về chỉ số cholesterol và triglycerit.

Cholesterol và triglycerit là
chất gì?

Cholesterol là một chất béo, mềm,
bóng như sáp, tìm thấy ở các loại mỡ trong máu có tên là steroid. Chúng có ở
màng tế bào của tất cả các mô tổ chức trong cơ thể và được vận chuyển trong huyết
tương của con người. Phần lớn cholesterol được gan tổng hợp nên từ các chất béo
bão hòa; một phần nhỏ cholesterol được hấp thu từ thức ăn như lòng đỏ trứng, sữa
nguyên chất, não, thịt đỏ, mỡ động vật, lòng lợn, lòng bò, tôm… Các loại trái
cây, rau cải, đậu, hạt không có cholesterol.

Còn triglycerit là gì? Chúng
ta có thể hiểu một cách ngắn gọn là khi chất acid béo loại tự do được hấp thu
qua gan sẽ được chuyển thành cholesterol, nếu lượng acid béo bị dư thừa thì sẽ
trở thành triglycerit. Tại gan chất triglycerit sẽ kết hợp với chất apoprotein
(chất này do gan sản xuất ra) và được đưa ra khỏi gan dưới dạng lipoprotein (chất
này có tỉ trọng thấp và dễ tan trong nước nên dễ dàng lưu thông trong máu). Khi
có sự mất cân bằng giữa lipid vào gan và lipid ra khỏi gan thì mỡ sẽ tích lại trong
gan gây nên gan nhiễm mỡ. Và người ta cũng thấy rằng khi gan bị nhiễm mỡ thì sẽ
hạn chế chức năng sản xuất ra chất apoprotein làm cho lượng acid béo vào gan quá
lớn càng làm cho gan nhiễm mỡ nặng hơn. Người ta cũng thấy rằng nếu tăng quá
cao triglycerit trong máu thì sẽ có nguy cơ gây viêm tụy cấp tính.

Ăn tỏi hàng ngày có tác dụng
làm giảm mỡ máu

Thế nào là rối loạn mỡ máu?

Trong các chất sau đây khi chúng
không nằm trong chỉ số giới hạn bình thường thì được gọi là bị rối loạn. Đó là
tăng cholesterol máu (bình thường cholesterol máu

LDL-C trong máu người bình thường

Khi cục máu đông trôi theo
dòng máu và sẽ mắc kẹt ở những động mạch có đường kính lòng động mạch nhỏ như
động mạch não thì sẽ gây gây tắc mạch (tai biến mạch máu não). Hầu hết các
trường hợp bị xơ vữa động mạch sẽ gây tăng huyết áp, đột quỵ, tai biến mạch máu
não, thiểu năng mạch vành. Khi chỉ số HDL-C tăng cao thì có tác dụng ngược lại,
tức là làm cho thành động mạch được bảo vệ tốt hơn. Khi triglycerit máu trên 2,26
mmol/l được gọi là triglycerit cao. Còn khi tăng cả cholesterol và triglycerit
thì được gọi là tăng mỡ máu hỗn hợp.

Một số nguyên nhân

Rối loạn mỡ trong máu có liên
quan mật thiết đến thói quen ăn uống cũng như chế độ sinh hoạt của mỗi một con
người. Tăng mỡ máu là một chứng bệnh gặp khá phổ biến ở người trưởng thành,
nhất là người cao tuổi. Tác hại của tăng mỡ máu là rất đáng được quan tâm vì nó
gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe của con người. Hay gặp nhất trong trong tăng
cholesterol máu là do rối loạn chuyển hóa hoặc do chế ăn không hợp lý như ăn
nhiều mỡ động vật, phủ tạng động vật, trứng (nhất là lòng đỏ trứng), sữa toàn
phần, bơ, thịt đỏ, lòng động vật… trong các bữa ăn hàng ngày. Rối loạn mỡ máu
cũng có thể gặp ở người béo phì hoặc do di truyền hoặc mắc một số bệnh về rối
loạn chuyển hóa như đái tháo đường. Còn tăng triglycerit hay gặp nhất là do
uống quá nhiều rượu, béo phì, di truyền, lười vận động hoặc rối loạn gen chuyển
hóa và di truyền…

Biện pháp ngăn chặn

Việc điều trị, để làm giảm mỡ
máu là cần thiết nhưng người bệnh không tự mua thuốc điều trị bởi vì có những loại
thuốc ảnh hưởng đến chức năng của gan… Khi bác sĩ thấy bệnh chưa đến mức dùng
thuốc tây y để điều trị thì sẽ có thể ăn tỏi hoặc uống viên tỏi hàng ngày (dùng
loại tỏi ta mới có tác dụng tốt).

Về chế độ ăn cũng cần được
quan tâm đúng mức như hạn chế ăn mỡ động vật, thay mỡ bằng dầu thực vật trong
các bữa ăn hàng ngày. Không nên ăn nhiều các loại lòng động vật mà nên ăn nhiều
cá, mỗi tuần nên ăn 2 – 3 lần ăn cá thay thịt. Cần tăng cường ăn rau, hoa quả,
các loại rau có nhiều chất xơ.

Không nên uống quá nhiều
rượu, bia hàng ngày, đặc biệt không để nghiện rượu, bia. Không nên ăn quá nhiều
tinh bột. Sau mỗi một bữa ăn nên có hoa quả để ăn tráng miệng như cam, bưởi, táo,
nho… Tăng cường tập thể dục đều đặn hoặc chơi các môn thể thao nhẹ nhàng như đi
bộ, cầu lông, bơi… Hạn chế tăng cân, béo phì bằng cách năng vận động, tránh ăn
ngọt như bánh, kẹo, đường, sô cô la. Ăn uống hợp lý và tập thể dục đều đặn có
thể hạn chế sự rối loạn mỡ máu một cách đáng kể. Khi đã bị tăng mỡ máu thì càng
nên đi khám bệnh định kỳ để được chỉ định xét nghiệm mỡ máu và phải dùng thuốc
theo đơn của bác sĩ.

PGS.TS. BÙI MAI HƯƠNG

LEAVE A REPLY